BABAM EVİ KARDEŞİMİN ÜZERİNE YAPTI,HAKKIMI ALABİLİR MİYİM?

En çok sorulan sorulardan birini bu makalemizde ele alacağız. Yargıtay’ın güncel yaklaşımı ve Mahkemelerin kararlarına etki eden faktörlerle birlikte bu soruyu, tüm yönleriyle cevaplamaya çalışacağız.

Babanızın veya annenizin, sağlığında üzerine kayıtlı evini kardeşinize veya üvey annenize veya bir başka şahsa devretmesi miras hakkınızı ortadan kaldırır mı?

Aşağıda belirteceğimiz çerçevede HAYIR. Yani belirli şartlarda yapılmayan devirler geçersiz kabul edilmekte ve mahkemelerde açılan davalarla tapu iptal edilerek miras payınıza kavuşmanız sağlanmaktadır.

Anne veya babanın sağlığında sahip olduğu ev, arsa, tarla ya da başka bir taşınmazı çocuklarından yalnızca birinin üzerine devretmesi, aile içinde en sık karşılaşılan miras uyuşmazlıklarından biridir.

Özellikle babanın evini bir çocuğuna devretmesi, diğer çocukların mirastan mahrum bırakılıp bırakılmadığı sorusunu gündeme getirir.

Türk hukukuna göre, babanızın evini kardeşinizin üzerine yapmış olması, her durumda miras hakkınızı kaybettiğiniz anlamına gelmez. Devrin gerçek niteliğine ve yapılma amacına göre tapu iptali ve tescil davası veya tenkis davası açarak hakkınızı almanız mümkün olabilir.

Ancak her taşınmaz devri hukuka aykırı değildir. Hangi davanın açılabileceği, babanızın hayatta olup olmamasına, tapuda yapılan işlemin türüne ve taşınmazın hangi amaçla devredildiğine bağlıdır.

1. Babam Evini Kardeşime Satmış Görünüyor, Dava Açabilir miyim?

Babanızın evini kardeşinize tapuda satış işlemiyle devretmiş olması, bu işlemin mutlaka gerçek bir satış olduğu anlamına gelmez.

Uygulamada bazı anne ve babalar, çocuklarından birine taşınmaz bırakmak ve diğer mirasçıların hak talep etmesini önlemek amacıyla gerçekte bağışlamak istedikleri taşınmazı tapuda satılmış gibi göstermektedir.

Hukukta bu duruma muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) denilmektedir.

Örneğin babanızın 5 milyon TL değerindeki evini kardeşinize tapuda satış göstererek devrettiğini düşünelim. Kardeşiniz gerçekte herhangi bir satış bedeli ödememişse ve babanızın amacı diğer çocuklardan mal kaçırmaksa, bu işlem muris muvazaası nedeniyle dava konusu yapılabilir.

Ancak satış bedelinin düşük olması veya ödendiğinin belgelenememesi tek başına muvazaayı kesin olarak ispatlamaz. Mahkeme, işlemin gerçek amacını bütün delillerle birlikte değerlendirir.

Muris muvazaası ispatlandığında, taşınmazın tapu kaydının miras payınız oranında iptal edilerek adınıza tescil edilmesini isteyebilirsiniz.

2. Babam Hayattayken Kardeşime Verdiği Ev İçin Dava Açabilir miyim?

Bu konuda en önemli ayrım, babanızın hayatta olup olmadığıdır.

Babanız hayattaysa: Kural olarak henüz doğmuş bir mirasçılık hakkınız bulunmadığından, yalnızca ileride mirasçı olacağınızı ileri sürerek muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası açamazsınız.

Çünkü miras, kişinin ölümüyle açılır. Bir kimsenin sağlığında malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunma hakkı bulunmaktadır.

Babanız vefat etmişse: Mirasçılık sıfatınız doğar. Babanızın sağlığında yaptığı taşınmaz devrinin mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla gerçekleştirildiğini düşünüyorsanız muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası açabilirsiniz.

Dolayısıyla babanızın sağlığında kardeşinize yaptığı devir, ölümünden sonra da hukuki denetime konu olabilir.

3. Babam Evi Kardeşime Bağışladıysa Geri Alabilir miyim?

Babanızın evi kardeşinize tapuda açıkça bağışlamış olması ile satış göstererek devretmesi hukuken farklı sonuçlar doğurur.

Gerçek bir bağışlama söz konusuysa, kural olarak muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası açılamaz. Ancak işlemin Tapuda Bağış olarak yapılmış olması gerekir. Ayrıca, baba devir tarihinde 65 üstü yaşlarda ise tasarrufa ehil olduğuna dair Doktor raporu alınması gerekmektedir.

Ancak bu durum diğer çocukların hiçbir hak talep edemeyeceği anlamına gelmez.

Türk Medeni Kanunu, çocukları saklı paylı mirasçılar arasında kabul etmektedir.

Babanızın kardeşinize yaptığı bağış, sizin saklı payınızı ihlal ediyorsa tenkis davası açarak saklı payınıza yapılan müdahalenin giderilmesini talep edebilirsiniz.

Tenkis davasında her bağış otomatik olarak geri alınmaz. Bağışın niteliği, yapıldığı tarih, terekenin değeri ve kanunda belirtilen tenkise tabi kazandırma koşulları incelenir.

4. Babamın Evini Kardeşime Devretmesi Mirastan Mal Kaçırma Sayılır mı?

Her taşınmaz devri mirastan mal kaçırma değildir.

Muris muvazaasının kabul edilebilmesi için, görünürdeki işlemin tarafların gerçek iradesini yansıtmaması ve miras bırakanın mirasçılardan mal kaçırma amacıyla hareket etmiş olması gerekir.

Mahkemeler özellikle şu hususları değerlendirir:

• Babanızın taşınmazı satmaya gerçekten ihtiyacı olup olmadığı,
• Kardeşinizin taşınmazı satın alabilecek ekonomik gücünün bulunup bulunmadığı,
• Gerçekte satış bedeli ödenip ödenmediği,
• Tapuda gösterilen bedel ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fark,
• Babanızın taşınmazı devrettikten sonra kullanmaya devam edip etmediği,
• Babanızın diğer çocuklarıyla ilişkileri,
• Devrin yapıldığı tarihteki ailevi ve ekonomik koşullar,
• Babanızın diğer mirasçılarına da malvarlığı bırakıp bırakmadığı,
• Taşınmaz devrinin makul ve haklı bir sebebinin bulunup bulunmadığı.

Örneğin babanızın başka bir geliri veya paraya ihtiyacı bulunmadığı hâlde tek evini kardeşinize satmış gibi devretmesi, kardeşinizin de bu evi satın alacak ekonomik gücünün olmaması, diğer delillerle birlikte muris muvazaası iddiasını destekleyebilir.

Buna karşılık kardeşinizin babanıza gerçekten bedel ödemesi veya somut olayda hukuken geçerli bir devrin bulunması hâlinde dava reddedilebilir.

5. Babamın Kardeşime Verdiği Evden Ne Kadar Pay Alabilirim?

Alabileceğiniz pay, mirasçıların sayısına, sağ kalan eşin bulunup bulunmadığına ve açılacak davanın türüne göre değişir.

Örnek 1: Babanızın üç çocuğu var ve eşi hayatta değil.

Babanızın mirasçıları yalnızca üç çocuğuysa yasal miras payları eşittir.

Bu durumda her çocuğun miras payı 1/3’tür.

Babanızın bir çocuğuna muvazaalı olarak devrettiği ev hakkında açacağınız davada, şartları mevcutsa kendi miras payınız olan 1/3 oranında tapu iptali ve tescil talep edebilirsiniz.

Örnek 2: Babanızın eşi hayatta ve üç çocuğu var.

Bu durumda sağ kalan eşin yasal miras payı 1/4, çocukların toplam miras payı 3/4’tür.

Üç çocuktan her birinin yasal miras payı 1/4 olur.

Ancak tenkis davasında talep edilebilecek saklı pay ile muris muvazaası davasında istenebilecek yasal miras payı aynı şey değildir.

Altsoyun saklı payı, yasal miras payının yarısıdır. Bu nedenle somut olayda saklı pay hesabı ayrıca yapılmalıdır.

6. Kardeşim Ev İçin Para Ödediğini Söylüyorsa Ne Olur?

Muris muvazaası davalarında en önemli uyuşmazlıklardan biri, tapuda satış gösterilen taşınmazın bedelinin gerçekten ödenip ödenmediğidir.

Kardeşiniz ev için para ödediğini ileri sürebilir.

Ancak mahkeme yalnızca bu beyanla yetinmez. Tarafların ekonomik durumunu, banka kayıtlarını, taşınmazın değerini, satışın koşullarını ve diğer delilleri birlikte değerlendirir.

Örneğin kardeşinizin taşınmazı satın aldığı tarihte düzenli bir gelirinin bulunmaması veya satış bedelini karşılayacak malvarlığının olmaması, muvazaa iddiasını destekleyen önemli bir olgu olabilir.

Bununla birlikte gerçek satış bedelinin elden ödenmiş olması da mümkündür. Bu nedenle her dava kendi delilleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.

7. Babamın Evi Kardeşime Devrettiğini Tanıklarla İspatlayabilir miyim?

Evet. Muris muvazaasına dayalı davalarda miras hakkı ihlal edilen mirasçılar, kural olarak muvazaa iddiasını tanık dâhil her türlü hukuka uygun delille ispatlayabilir.

Örneğin komşular, akrabalar, aile dostları veya taşınmazın devri sırasında olaylara tanık olan kişiler dinlenebilir.

Tanıklar, babanızın taşınmazı neden devrettiğini, kardeşinizin ödeme yapıp yapmadığına ilişkin bilgilerini, babanızın diğer çocuklara yönelik açıklamalarını ve aile içindeki ilişkileri anlatabilir.

Bunun yanında tapu kayıtları, banka hareketleri, taşınmaz değerleme raporları ve diğer belgeler de önemli delillerdir.

8. Babamın Ölümünden Kaç Yıl Sonra Dava Açabilirim?

Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davalarında kural olarak zamanaşımı veya hak düşürücü süre bulunmamaktadır.

Dolayısıyla babanızın ölümünün üzerinden uzun yıllar geçmiş olsa bile, gerekli şartlar mevcutsa muris muvazaası davası açmanız mümkün olabilir.

Ancak tenkis davasında süreler farklıdır.

Türk Medeni Kanunu’nun 571. maddesine göre tenkis davası açma hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıl geçmekle düşer. Vasiyetnameler bakımından on yıllık süre vasiyetnamenin açılması tarihinden başlar.

Bu nedenle hangi davanın açılacağı ve sürenin ne zaman işlemeye başladığı büyük önem taşır.

Ayrıca taşınmazın üçüncü kişilere devredilmiş olması gibi durumlar davanın sonucunu ve ileri sürülebilecek talepleri etkileyebilir.

9. Babam Evi Kardeşime Devrettikten Sonra Kardeşim Başkasına Satmışsa Ne Olur?

Taşınmazın kardeşiniz tarafından başka bir kişiye satılmış olması, mutlaka bütün hukuki haklarınızı kaybettiğiniz anlamına gelmez.

Ancak taşınmazı sonradan satın alan kişinin iyiniyetli olup olmadığı önemlidir.

Türk Medeni Kanunu’nun 1023. maddesi uyarınca, tapu siciline güvenerek ayni hak kazanan iyiniyetli üçüncü kişilerin kazanımları korunabilir.

Buna karşılık üçüncü kişinin muvazaalı işlemi bildiği veya somut olayda korunmaya değer iyiniyetinin bulunmadığı ispatlanırsa tapu iptali ve tescil talebi değerlendirilebilir.

Taşınmazın geri alınamadığı bazı durumlarda ise şartlarına göre bedel veya tazminat talepleri gündeme gelebilir. Bu taleplerin hukuki dayanağı ve muhatabı ayrıca belirlenmelidir.

10. Babamın Kardeşime Devrettiği Ev İçin Hangi Mahkemede Dava Açılır?

Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davalarında görevli mahkeme, kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Taşınmazın aynına ilişkin davalarda yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

Örneğin taşınmaz Yalova’da bulunuyorsa dava, kural olarak Yalova Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır.

Dava açılmadan önce tapu kayıtlarının, mirasçılık belgesinin ve devir işlemlerinin incelenmesi gerekir.

Ayrıca dava devam ederken taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesini önlemek amacıyla şartları varsa ihtiyati tedbir talep edilebilir.

11. Kardeşime Verilen Ev İçin Dava Açarsam Kazanabilir miyim?

Davanın kazanılıp kazanılamayacağı, taşınmazın kardeşinize hangi işlemle devredildiğine ve mevcut delillere bağlıdır.

Özellikle şu soruların cevapları önemlidir:

1. Babanız hayatta mı, vefat etti mi?
2. Taşınmaz tapuda satış mı, bağış mı gösterilerek devredildi?
3. Kardeşiniz babanıza gerçekten para ödedi mi?
4. Babanızın başka taşınmazları veya malvarlığı var mıydı?
5. Babanızın diğer çocuklarından mal kaçırma amacı olduğunu gösteren deliller bulunuyor mu?
6. Taşınmaz hâlen kardeşinizin üzerinde mi?

Bu soruların cevaplarına göre muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil, tenkis veya koşulları mevcutsa başka miras hukuku talepleri değerlendirilebilir.

Sonuç: Babam Evi Kardeşimin Üzerine Yaptıysa Miras Hakkımı Alabilir miyim?

Evet, hukuki şartların bulunması hâlinde babanızın kardeşinize devrettiği ev üzerinde miras hakkınızı talep edebilirsiniz.

Babanızın evi gerçekte bağışlamak istediği hâlde diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla tapuda satış göstermesi durumunda, ölümünden sonra muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası açılması mümkün olabilir.

Babanızın taşınmazı gerçekten bağışlaması durumunda ise saklı payınızın ihlal edilip edilmediği araştırılarak tenkis davası açılması gündeme gelebilir.

Ancak babanızın sağlığında yaptığı her taşınmaz devri geçersiz değildir. Gerçek satışlar, hukuken geçerli bağışlamalar ve somut olayın diğer özellikleri farklı sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle miras hakkınızı korumak için öncelikle tapu kayıtlarının, devir işleminin niteliğinin ve miras bırakanın gerçek iradesinin hukuki açıdan incelenmesi gerekir.